Monday, September 1, 2008

What is ISO ?


ေစ်းကြက္စီးပြားေရးစနစ္တြင္ ကုန္စည္ႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈမ်ား၏ေစ်းႏႈန္းမ်ားကို ေရာင္းလိုအားႏွင့္ ၀ယ္လိုအားက ဆုံးျဖတ္ေပးတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါဆုိ ကုန္စည္ႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈမ်ား၏ ေစ်းႏႈန္းဟာ စားသုံးသူတို႔၏ ၀ယ္ယူမႈေပၚ မူတည္တာေပါ့။ ၀ယ္လိုအားဆိုတာလညး္ စားသုံးသူေတြက ကုန္စည္ကို ၾကိဳက္ႏွစ္သက္မႈ အရေသာ္လည္းေကာင္း ၊ လိုအပ္မႈအရေသာ္လည္းေကာင္း ၀ယ္ယူသုံးစြဲၾကလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ အရင္တုန္းကေတာ့ ကုန္စည္ေတြကလည္း တမ်ိဳးတမည္သာ ရွိၾကၿပီး ၿပိဳင္ဘက္ကုန္စည္ရွိမႈဆိုတာ ရွားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ နည္းပညာေတြတိုးတက္မႈေတြေၾကာင့္ အၿပိဳင္အဆုိင္ေစ်းကြက္၀င္ေရာက္ ထိုးေဖာက္မႈေတြ မ်က္ျမင္ၾကဳံေတြ႕ လို႔ေနပါသည္။ စားသုံးသူတို႕႔အေနျဖင့္လည္း မရွိလို႔သုံးရတယ္ဆိုတာထက္ ေရြးခ်ယ္ ၀ယ္ယူႏိုင္ခြင့္ေတြ မ်ားလာပါၿပီ။ ဒါဆို ေရာင္းခ်သူဘက္ကလည္း ကိုယ့္ကုန္စည္ စားသုံးသူ ၾကိဳက္ႏွစ္သက္ဖို႔ လိုတာေပါ့ေနာ္။ စားသုံးသူကေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ ဆႏၵ၊ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ ျပည့္၀ေစမည့္ ကုန္စည္မ်ိဳး၊ ၄င္းတုိ႕အတြက္ အဆင္ေျပမယ့္ကုန္စည္မ်ဳိးဆို ေက်ေက်နပ္နပ္၀ယ္ယူမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဆို ထုတ္လုပ္သူေတြ (ေရာင္းခ်သူေတြပါ) ဟာ အရည္အေသြးျပည့္၀တဲ့ ကုန္စည္ႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈေတြကို ျဖည့္ဆည္းေပးႏိုင္မယ္ ဆိုရင္ စားသုံးသူေက်နပ္မႈကို ျပည့္၀ေစရုံသာမက ေက်နပ္သြားတဲ့စားသုံးသူဟာ ကိုယ့္ကုန္စည္ပဲ သစၥာရွိရွိ ၀ယ္ယူမႈ ျဖစ္တန္စြမး္မ်ားတဲ့အတြက္ corporate goal ျဖစ္တဲ႔ PROFIT ရမည့္အျပင္ marker leadership ျဖစ္ဖို႔ တြန္းအားတစ္ခုလည္း ျဖစ္ေစမွာပါ။ ဒါဆို ကုန္စည္ႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈေတြရဲ႕ အရည္အေသြးဟာ စားသုံးသူေတြအတြက္ စိတ္ခ်ရဖို႔ လုပ္ငန္းအေနနဲ႔ အရည္အေသြးထိန္းသိမ္းႏိုင္မႈ (Quality control/management ) ဟာ အခန္းက႑တစ္ခုနဲ႕ထည့္သြင္းလုပ္ေဆာင္ရေတာ့ပါမယ္။
ညတိုင္းTV advertising ေတြမွာ ISO 9000 ရ ????? … စိ္တ္ခ်ယုံၾကည္စြာသုံးစြဲႏိုင္ပါၿပီ ဆိုတာေတြ ၾကားလာရမွာပါ။ ဒါဆို ISO လက္မွတ္ရၿပီဆိုရင္ အဲ့ကုန္စည္ဟာ စားသုံးသူအတြက္ စိတ္ခ်ရၿပီလား၊ အႏၱာရယ္မရွိေတာ့တာလား၊ ဘာေၾကာင့္ အဲ့လို ေျပာႏုိင္ရတာလဲ စဥ္းစားစရာပါ။ ဒါဆို ISO ဆိုတာဘာလဲ၊ ISO ဆုိတာ ? ? ?
ISO – International Organization For Standardization - အဖြဲ႔အစည္းတစ္ခုပါ။ ဆြစ္ဇာလန္မွာ ရုံးစိုက္ပါတယ္။ သူကေတာ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြရဲ႕႔ ကုန္စည္ႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈေတြဟာ စားသုံးသူေတြအတြက္ ဘယ္ေလာက္စိတ္ခ်ႏိုင္မႈရွိသလဲဆိုတာကို သိဖို႔ စံခ်ိန္စံညႊန္းေတြသတ္မွတ္ၿပီး အသိအမွတ္ျပဳလက္မွတ္ထုတ္ေပးတယ္ ဆိုပါေတာ့။ သူမွာ ပညာနယ္အသီးသီးက ကၽြမ္းက်င္အဖြဲ႔ ၁၈၀ ဖြဲ႔ ရွိပါတယ္။ သူ႕ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ Trade လုပ္တဲ့အခါ ကုန္စည္နဲ႔၀န္ေဆာင္မႈေတြ ႏိုင္ငံတကာမွာ စိ္တ္ခ်ယုံၾကည္စြာ ကုန္သြယ္ႏိုင္ေစရန္အျပင္ တီထြင္ဖန္တီးႏိုင္မႈ၊ သိပၸံႏွင့္ နည္းပညာ၊ စီးပြားေရးေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ား ဒီထက္မက ဖြံ႕ျဖိဳးတုိးတက္လာေစရန္ ပို၍ ပူးေပါင္းမႈမ်ား တိုးလားရန္လို႔ ဆိုပါတယ္။
What type of ISO
ISO 9000 series
၁၉၈၇ မွာ ISO 9000 series ကုိ စတင္ထုတ္ျပန္ပါတယ္။သူကေတာ့ ကုန္စည္ထုတ္လုပ္မႈျဖစ္စဥ္တစ္ခုလုံးဟာ စားသုံးသူလိုအပ္မႈေတြကို ျပည့္မီရမယ္ ဒါမွမဟုတ္ သာလြန္ရမယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ၁၉၉၄ မွာ vision ျပန္ေျပာင္းခဲ့ပါတယ္။ ISO 9000 : 1994 က ကုန္စည္ေတြဟာ စားသုံးသူလိုအပ္ခ်က္ကို ျပည့္၀ေစရန္အတြက္ လိုအပ္တဲ့ ၄င္းတို႔ခ်မွတ္ထားေသာ အရည္အေသြးဆိုရာ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို အခ်က္တိုင္းမဟုတ္သည့္တိုင္ သတ္မွတ္ထားေသာ အနည္းဆုံးအခ်က္မ်ား ကိုေတာ့ ျပည္မီေနရပါမယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြကေတာ့ ေယဘုယ်ဆန္ပါတယ္။ ကုန္စည္တမ်ိဳးခ်င္းစီအတြက္ သီးျခားေဖာ္ျပခ်က္မရွိပါဘူး။ ၄င္းတို႔သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ ျပည့္မွီတယ္ဆိုရင္ေတာ့ ကုန္စည္ရဲ႕ အရည္အေသြးဟာ စိတ္ခ်ရေၾကာင္း စားသုံးသူအတြက္ အာမခံေသာအားျဖင့္ certificate ထုတ္ေပးပါတယ္။ ၂၀၀၀ခုႏွစ္ revision ျပန္လုပ္ထားတဲ့ ISO 9000:2000 က 1994 မွာရွိတဲ႔ discrete elements ေတြအစား ကုန္စည္ထုတ္လုပ္မႈprocess cycleအတြက္ လုိအပ္တဲ့ management principles ၈ခ်က္နဲ႔ျပန္လည္ ဖြဲ႔စည္းထားပါတယ္။
9000 series မွာ
9001 - ကုန္စည္ထုတ္လုပ္မႈျဖစ္စဥ္ရွိ ဒီဇိုင္း၊ ထုတ္လုပ္မႈ၊ စက္ကိရိယာတပ္ဆင္တာထိေရာက္မႈ၊ ၀န္ေဆာင္မႈေတြကို စစ္ပါတယ္ (design, manufacturing,installation,service)
9002 – ကုန္ထုန္လုပ္မႈ၊ စက္တပ္ဆင္မႈႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈ ကိုၾကည့္ပါတယ္(production ,installation,service) (* raw material ေတြ စိ္တ္ခ်ရမႈပါပါတယ္ supplier ေတြအထိ ၾကည့္ပါတယ္ )
9003 - ေနာက္ဆုံးကုန္ေခ်ာကိုပဲ ၾကည့္တာပါ။ေေနာက္ဆုံးကုန္ေခ်ာဟာ စားသုံးသူေတြအတြက္ စိတ္ခ်ရသလားဆိုတာကို inspection and testing ပါ လုပ္ၿပီး စစ္ပါတယ္
9004 - သူကေတာ့ အျမင္က်ဥ္းက်ဥ္းပါပဲ။ ထုတ္လုပ္သူအေနနဲ႔ သူ႕လုပ္ငန္းရဲ႕ လုိအပ္ခ်က္ နဲ႔ အခြင့္အလမ္းေတြရယူႏိုင္ယုံသာ လုပ္ငန္းတြင္းကသာ ခ်မွတ္ထားတဲ့ guidelines ေတြျပည့္မွီရင္ ရပါၿပီလို႔ဆိုပါတယ္။
အခုေနာက္ဆုံးကေတာ့ ISO 14000 ပါ ။ ရရွိသူေတြက အနည္းအက်ဥ္းပဲရွိပါတယ္။ ဘာကြာသလဲဆိုေတာ့ environmental ကိုပါ ထည့္စဥ္းစားလာပါတယ္။ environment ကို ဆုိးက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ ဘယ္ေလာက္ထိ ေလွ်ာ့ႏိုင္သလဲ၊ ဥပေဒ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားကို ဘယ္ေလာက္ထိလိုက္နာသလဲဆိုတာကို ၾကည့္ပါတယ္။ ISO 14000 series မွာ
14001 - ကမၻာမည့္သည့္ေနရာတြင္မဆို မည္သည့္Product ႏွင့္မဆို ထုတ္လုပ္ရာတြင္ environment ကို လိုက္ေလ်ာညီေထြႏိုင္မႈကို ၾကည့္ပါတယ္၊ ေယဘူယ်ဆန္ပါတယ္။္
14004 - အေသးစိတ္ပိုက်သြားပါၿပီ ။ operation ေတြဟာ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ ရည္မွန္းခ်က္ေတြ၊ ဦးတည္ခ်က္ေတြ ဘယ္ေလာက္ထည့္စဥ္းစားရမလဲဆိုတာပါလာပါၿပီ။
14020 – labels ေတြ declaration ေတြဟာ နဲ႔ environmental နဲ႔ခ်ိတ္ဆက္ၾကည့္ပါတယ္။
14030 - ထုတ္လုပ္မႈျဖစ္စဥ္ၿပီးသည့္တိုင္ environmental effect နဲ႔ခ်ိတ္ဆက္ၾကည့္ပါတယ္။
14031 - environmental performance သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိ္န္းသိမ္းေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ ဘယ္ေလာက္ထိ ပါ၀င္ႏိုင္သလဲဆိုတာ ၾကည့္ပါတယ္
14040 - environmental goal ေတြကို ဘယ္ေလာက္ထိ ခ်မွတ္ေပးႏိုင္လဲဆိုတာ ၾကည့္ပါတယ္
14062 - environmental goalေတြကို ဘယ္ေလာက္ improve လုပ္ေပးႏိုင္လဲဆိုတာ ၾကည့္ပါတယ္။
ေနာက္ဆုံး 14064 ကေတာ့ greenhouse gas ဖန္လုံအိမ္အာနိသင္ ဘယ္ေလာက္ေလွ်ာ့ႏိုင္သလဲဆိုတာ ၾကည့္ပါတယ္
(* လက္လွမ္းမွီသေလာက္ စုစည္းထားတာပါ၊ ရွိပါေသးတယ္)
ွ.............ISO ရဖုိ႔ Quality ဘယ္လိုထိ္န္းမလဲဆိုတာ ဆက္လက္ၾကိဳးစားေဖာ္ထုတ္ပါဦးမယ္ ..................

3 comments:

Unknown said...

ေရးထားတာေတြ စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းတယ္...ေနာက္ဆံုး series ေတြက ေတာ္ေတာ္ ျပည့္စံုလာတယ္ေနာ္. စီးပြားေရး နယ္ပယ္တင္ မကဘူး Telecommunication နယ္ပယ္မွာလဲ ISO ရဲ႕ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြ ရိွပါတယ္။ IT ပစၥည္းေတြ ထုတ္မယ္ဆိုရင္ ISO ရဲ႕ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြနဲ႕ ညီမွ ပဲ ေစ်းကြက္၀င္တာပါ။
အားေပးလွ်က္

သက္ထြန္းညိမ္း said...

အကုန္ေတာ့သိဘူး...
ဒါေပမယ့္ ေရးထားတာစိတ္၀င္စားစရာေကာင္းတယ္
ဆက္ေရးဟိုေကာင္မေလးအေမေရ....

မိုးေသာက္(ရွမ္းေလး) said...

အရင္က ISO က ဘာလဲဆုိတာပဲသိပါတယ္... 9001တုိ႕၊ 9002တုိ႕ အဲဒါေတြမသိခဲ့ဘူး... အခုလုိေျပာျပတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးပါ မဖူးဖူး...