CURRENCY OR MONEY

အေမရိကန္ စီးပြားေရးအက်ပ္အတည္း အေၾကာင္းကို စာတမ္းကိစၥတစ္ခုနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေလ့လာၾကည့္ရင္းနဲ႔ အရင္တုန္းက ဖတ္ခဲ့တဲ့ ပုံျပင္ေလးတစ္ပုဒ္ကို အမွတ္ရသြားတယ္။

...............

လူေတြရဲ႕ တီထြင္မႈထဲတြင္ ေၾကာက္စရာအေကာင္းဆုံးကို တီထြင္လိုက္ၿပီ။
ဂိုးလပ္က ေဆတန္ကို ေျပာသည္။ ဂိုလပ္သည္ နတ္ဆိုးျဖစ္၍ ေဆးတန္သည္ အဆိုးတကာ့ အဆိုးဆုံးေသာ နတ္ဆိုးဘုရင္ ျဖစ္သည္။ ေဆတန္က ဂိုလပ္ကို ေစခိုင္းထားသည္။

ေလာကၾကီး ကေျပာင္ပျပန္ျဖစ္ေအာင္ ဖန္တီးလိုက္ပါ။ လူေတြမွာ မိစာၦစိတ္ေတြ ေပၚေပါက္ေအာင္ ႏိႈးေဆာ္ပါ...... လူဘ၀ကို မျငိမ္းခ်မ္းေအာင္ လုပ္ပါ.......... လူေတြကို ေဒါသမီးေတြ ေလာဘမီးေတြ ေတာက္ေလာင္ေစပါ။ လူေတြကို ပိုင္ဆိုင္မႈေတြေပးပါ။ အတၱေတြကို ေပးပါ ........... လူေတြရဲ႕ ေသြးနထင္ေရာက္ဖို႔ မာနေတြ ဖို႔ေပးပါ ...............

ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေဆတန္ႏွင့္ ဂိုလပ္တို႔ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားသည္ စစ္ပြဲေတြကို ျဖစ္ေစသည္။ လူအခ်င္းခ်င္း သတ္ျဖတ္ၾကသည္မ်ားကို ဖန္တီးႏိုင္ၾကသည္။ သို႕ေသာ္ မလုံေလာက္။ ေဆတန္ႏွင့္ ဂိုလပ္ ေစာင့္ၾကပ္ျခင္း မျပဳႏုိင္သည့္ အခ်ိန္မ်ားတြင္ အျငင္းပြားမႈမ်ား ရပ္ဆိုင္းသြားသည္။ လူသားမ်ားသည္ ေနာင္တ တရားရသြားၾကသည္။

ေအးခ်မ္းသြားၾကသည္ကို ေဆတန္က မၾကည့္ႏိုင္။

လူသားေတြ ထာ၀ရစိတ္ဆင္းရဲဖို႔ ဘာလုပ္ရမလဲ...........။ သူတို႔ မေတြ႕ရွိခဲ့ပါ။ လူသားေတြ ထာ၀ရ စိတ္ဆင္းရဲဖို႔ မာရ္နတ္ေတြ မလုပ္ႏိုင္ခဲ့ေပ။ သို႔ေသာ္ လူသားေတြ ထာ၀ရစိတ္ဆင္းရဲဖို႔ လူသားေတြသာ လုပ္ႏိုင္ခဲ့သည္။
ဤသည္ကား ေငြေၾကးကို တီထြင္လုိက္ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ ဂိုလပ္က ေျပာသည္။

အရွင္ ေဆတန္နတ္မင္း လူသားေတြဟာ ေငြေၾကးကို တီထြင္လိုက္ျခင္းဟာ မဟာအမွားပါပဲ။ သူတို႔ဟာ ေငြေၾကးရဲ႕ ေက်းကၽြန္ျဖစ္သြားၾကၿပီ သူတို႔ဟာ ကမာၻဦးကာလကလို အိပ္ေကာင္းျခင္းလည္း မအိပ္ရ စားေကာင္းျခင္းလည္း မစားရေတာ့ပါဘူး။ သူတို႔မွာ ဘုရားသခင္လည္း မရွိေတာ့ဘူး။သူတို႔ဟာ ထာ၀ရ ဘုရားထက္ ေငြေၾကးကို ကိုးကြယ္ေနၾကၿပီ။ သူတို႔မွာ မိတ္ေဆြလည္း မရွိေတာ့ဘူး၊ သူတို႔ရဲ႕ အေကာင္းဆုံးမိတ္ေတြဟာ ေငြေၾကးပဲ။ သူတိို႕ရဲ႕ဒႆနဟာ ေငြေၾကးရရွိမႈပဲ။ သူတို႔ဟာ ေငြရရွိဖို႔ဆိုရင္ မိဘလည္း မေရွာင္၊ ေမာင္ႏွမလည္း မေရွာင္ သတ္ျဖတ္ရဲလာၾကတယ္............

အို........ေဆတန္မာရ္နတ္မင္း ဒီေန႔ကစ၍ ကၽြႏ္ုပ္တို႔ အနားယူႏိုင္ၿပီ။ လူသားေတြရဲ႕အမွားဟာ ကမာၻတည္သေရြ႕ သူတို႔ကို ဒုကၡေပးေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဂိုလပ္ရဲ႕ စကားကို ေဆတန္က ၿပဳံးျပဳးံၾကီး နားေထာင္၍ ေအာ္.......လူသားေတြ ေတာ္ေတာ္မိုက္ၾကပါလား။ သူတို႔နဲ႔ လိုက္မိုက္ဖို႕ တို႔ေတာင္မမီပါလား ဟု ေျပာဆိုကာ ထြက္သြားေလသတည္း။

....................................

ဟုတ္ပါတယ္။ လူေတြဟာ သတၱ၀ါေတြထဲမွာ တီထြင္ၾကံဆႏိုင္မႈကို ပိုင္ဆိုင္ထားပါတယ္။ ေငြေၾကးဆိုတာလညး္ မရွိမျဖစ္ပါ။ လူေတြ ေန႕စဥ္ မိမိလိုအပ္ခ်က္ လိုအင္ေတြကို ျဖည့္ဆည္းေပးေနတဲ့ ၾကားခံ ကိရိယာေလးပါ။ ေငြေၾကးရဲ႕ ဂုဏ္အင္ေတြကေတာ့ အမ်ားၾကီးပါ။ ကၽြႏု္ပ္တို႔ဟာ ေငြေၾကးကို ၾကားခံ ဖလွယ္ေရးကိရိယာအျဖစ္ သုံးေနတာ ေန႕႔စဥ္အလုပ္ေတြမွာ အေတာ္ေလး ၿပီးေျမာက္ေစပါတယ္။ ဒီလို ဖန္တီးလိုက္တဲ့ ေငြေၾကးဟာ သူ႕ရဲ႕ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြက မ်ားျပားပါတယ္။ က်ယ္က်ယ္ျပန္ျပန္လည္း သုံးေနၾကတာမုိ႔ သူကို ျပန္ၿပီး control ျပန္လုပ္နိုင္ဖုိ႔ လိုအပ္ပါတယ္။ သူ႔ကို ေကာင္းေကာင္းခိုင္းႏိုင္ဖို႔ plan ေတြstratgy လုပ္ထားဖုိ႔ လုိပါတယ္။ သူရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကိုလည္း မျပတ္ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔လိုပါတယ္။

Advertising and Ethics

ေၾကာ္ျငာတစ္ခု လုပ္မယ္ဆိုရင္ ..........
အခု ပို႔စ္မွာေတာ့ Advertising နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ၂၀၀၀ခုနစ္ေနာက္ပို္င္းမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေႀကာ္ျငာေတြအရမ္းကို ေခတ္စားလာပါတယ္။ ျဖစ္သင့္ပါတယ္ေလ။ အခုေနာက္ပို္င္းမွာ ကို္ယ့္ကုန္စည္ သူ႔ကုန္စည္ အျပိဳင္အဆုိင္ျဖစ္ေနတာကို........။ market ထဲမွာ ကိုယ့္ ကုန္စည္ ေနရာ တစ္ခု ရေရး၊ ေပၚလြင္ေနေရးအတြက္လည္း နည္းဗ်ဴဟာ အမ်ိဳးမ်ိဳးကို သုံးေနပါတယ္။ market share အရင္ရဖို႔ ၀ယ္သူကို အရင္ ဆြဲေခၚေနရပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ဒီ၀ယ္သူေတြ က်မသြားေအာင္ သူမ်ားဘက္မလွည့္သြားေအာင္ ဆက္ထိန္းထားဖို႔ နည္းဗ်ဴဟာေတြ ဆက္သုံးရပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ ၀ယ္သူထပ္ဖို႔ လုံးပမ္းရပါေသးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ marketing ဆိုတာ အရမ္းတြင္က်ယ္လာခ့ဲပါၿပီ။ လုပ္ငန္းတိုင္း marketing ကို ေငြပမာဏအေတာ္မ်ားမ်ားထည့္ၿပီး အားသြန္ခြန္စိုက္ လုပ္ေဆာင္ေနပါၿပီ။ ဒီထဲမွာလည္း ေၾကျငာက႑က အရမ္း အေရးပါၿပီး တြင္က်ယ္လာပါတယ္။ မိမိကုန္စည္ကို လူသိေအာင္၊ ကိုယ္ဘာေတြထုတ္ေနလဲ ၊ စားသုံးသူလိုအပ္ခ်က္ကို ဘယ္လို ျဖည့္ ဆည္းေနလဲဆိုတာကို communicate လုပ္ေပးပါတယ္။

ေစ်းကြက္စီးပြားေရးစနစ္မွာ marketing definition အေျခခံက to satisfy customer's needs and want ပါ။ ဘာပဲ ထုတ္ထုတ္ ၀ယ္သူေက်နပ္ေစရပါမယ္။ ကိုယ္လုပ္ငန္းလည္း အျမတ္လညး္ က်န္ေစေပါ့။ ၀ယ္သူဟာ ဦးစားေပးေပါ့။
ဒါေပမယ့္ ယေန႔ တီဗီြေၾကာ္ျငာ္ေတြမွာ ကိုယ့္ကုန္စည္ကို ေပၚလြင္ေစေရးကို ေရွးရႈၿပီး က်င့္၀တ္ေတြ ကို ေဖာက္ဖ်က္ေနတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ မိမိကုန္စည္ရဲ႕ အားသာခ်က္ကို ျပဆိုႏိုင္ၿပီး ၀ယ္သူရရွိဖုိ႔ ၾကံေဆာင္တာဟာ ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလို information ကို ေပးပုံေပးနည္းက သူမ်ား ကုန္စည္ကို မေကာင္းေျပာသြားၿပီး ေၾကျငာသြားတာေတြ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒီထက္ပိုဆိုးတာက ၀ယ္သူကို ေစာ္ကားမႈေတြပါ ပါလာတာကို ေတြ႕ရပါတယ္ ။ေၾကာ္ျငာတစ္ခုမွာဆိုရင္ ` ...........ေပ်ာ့ေပ်ာ့ေသာက္ခ်င္ရင္ ေရေသာက္ပါ..........´ ဆိုတာမ်ိဳးပါ။ သူ႔ကုန္စည္မေကာင္းေျပာတဲ့သူကို ျပန္ေစာ္ကားရာ ေရာက္ေနပါတယ္။ `ေနာက္ ကေလးတစ္ေယာက္က လူၾကီးတစ္ေယာက္ကို ကုန္စည္ကုိ မသိတဲ့အတြက္ ` ပိန္းတာကြာ ´ `ဒါသုံး (ေခါင္းကို လက္ညိွဳး ျဖင့္ ေခါက္၍ ) ´ ဆိုတာမ်ိဳးေတြပါ။ ကိုယ့္ ကုန္စည္ရဲ႕ နမည္ကေတာ့ က်န္သြားပါတယ္။ဒါေပမယ့္ ၀ယ္သူ ၊ လူထုဆိုရင္ ပိုမွန္ပါမယ္ social cost ေတြမ်ားလာပါတယ္။ တနည္းအားျဖင့္ ကေလးငယ္ေတြ စကားေျပာေတြ ရိုင္းလာပါတယ္။ ေနာက္ေၾကာ္ျငာတစ္ခုကေတာ့ ဓါတုေဗဒ ပစၥည္းတစ္ခုကို စားသုံးကုန္အေနနဲ႔ ေရာေၾကာ္ျငာသြားတာ။ ဆပ္ျပာကို ႏို႔ေဖ်ာ္ၿပီး ေၾကာ္ျငာသြားတာ။ ဒါကလည္း ကေလးငယ္ေတြကို မွားယြင္းတဲ့မွတ္သားမႈကို ျဖစ္ေစပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ ေၾကာ္ျငာလုပ္ေတာ့မယ္ဆုိရင္ အမ်ားၾကီး ၊ အေ၀းဆုံးထိ ေမွ်ာ္ေတြးေစခ်င္ပါတယ္။ မိမိ ေၾကာ္ျငာ ေပၚလြင္ထိုးေဖာက္ေရးအတြက္သာမက social ကိုလည္း ၾကည့္သင့္ပါတယ္။ က်င့္၀တ္ကိုလည္း မခ်ိဳးေဖာက္ပဲ ေၾကာ္ျငာသြားတယ္ဆုိရင္ အေကာင္းဆုံးေပါ့ရွင္။

အႏိုင္ ႏွင့္ အ႐ႈံး

တခါက...........
ျမစ္ႏွင့္ ကမ္းပါးေတြ ရန္ျဖစ္ၾကပါတယ္။
ျမစ္။ ။ ေတြ႕ၾကေရာေပါ့ကြာ
သူ႔ရဲ႕ လႈိင္းေတြနဲ႕ ကမ္းပါးေတြကို ျဖိဳဖ်က္ပစ္ပါတယ္။ကမ္းပါးေတြက တအိအိျပိဳက်လို႔ ..................
ျမစ္ ။ ။ ဟား .........ဟား ငါ့ရဲ႕ အစြမ္းကို ေတြ႕ၿပီ မဟုတ္လားကြ ။ မင္းတုိ႔ ဘာတတ္ႏိုင္ေသးလဲ ...
ကမ္းပါးေတြက ဘာမွ ျပန္မေျပာပါဘူး။
အခ်ိန္တန္ေတာ့လည္း ျပိဳက်သြားတဲ့ ကမ္းပါးေတြကပဲ ေသာင္ေတြထြန္းၿပီ ျမစ္ကို ေကာက္ေကြ႕ေစလိုက္ပါတယ္။
( ဖတ္ဖူးေသာ စာအုပ္ေလးတစ္အုပ္မွ သေဘာက်၍ ထုတ္ႏုတ္ ေဖာ္ျပထားျခင္း ျဖစ္သည္ )

Youth' Time and Internet

၂၀၀၀ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းကစၿပီး IT နည္းပညာေတြ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ တျဖည္းျဖည္း ဖြ႕ံျဖိဳးလာတယ္လို႔ ဆိုရမယ္။ဒီလိုတုိးတက္မႈေတြေၾကာင့္လည္း လူငယ္ေတြအတြက္ IT နည္းပညာဆုိင္ရာ အခြင့္အလမ္းေတြ အမ်ားၾကီးေပၚလာပါတယ္။ အသိၫဏ္ေတြလည္း အမ်ားၾကီး ပြင့္လင္းလို႔လာပါတယ္။ လူငယ္ေတြအေနနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာနဲ႔လည္း ယွဥ္ျပိဳင္နိုင္မႈေတြမွာ စြမး္ရည္တိုးလားပါတယ္။ သတင္းအခ်က္အလက္နည္းပညာရရွိမႈေတြ၊ ဆက္သြယ္မႈ ေတြဟာ အရင္ကထက္ပိုမုိလြယ္ကူလားပါတယ္။ ဒါကိုလညး္ လူငယ္အျပင္လူၾကီးေတြကပါ လက္ခံလာ ၾကပါတယ္။

ဒါဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ IT ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ ဖြံ႕ျဖိဳးတုိးတက္မႈေတြပါ၊ ႏုိင္ငံျခား အထူးသျဖင့္ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ IT ရဲ႕ အက်ိဳးရလဒ္မ်ားကို ေစာစီးစြာ ခံစားခဲ့ၿပီး ေကာင္းစြာအသုံးခ်ႏိုင္ခဲ့ရာ အာကာသ၊ တျခားေသာ ၿဂိဳလ္ကမၻာထိ ဦးစြာ အေျခခ်ႏုိင္ခဲ့သည္။နည္းပညာ အသစ္အဆန္းမ်ားကိုလည္း တီထြင္ႏိုင္ခဲ့ၿပီး လူမႈ၀န္းက်င္ အက်ိဳးစီးပြားမ်ားကို ဖန္တီးစံစားႏိုင္ခဲ့ပါၿပီ။ အက်ိဳးလို႔ဆိုေပမယ့္ တခ်ိဳ႕ေသာနယ္ပယ္ေတြမွာ လဲြမွားစြာ အသုံးခ်မႈေတြလည္း ရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ sex နဲ႕ပတ္သက္ၿပီး အသုံးျပဳမႈေတြ ေတြ႕လာရပါတယ္။ ဒါကလညး္ သူတို႔ cultureအရ ျဖစ္ေနတာေတြလည္း ပါပါတယ္။ လူမႈ၀န္းက်င္ကလည္း ဒါကိုလည္း culture အရ လက္ခံၾကပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး IT ရဲ႕ဆိုးက်ိဳးေတြကိုလည္း ျပန္လည္ ခုခံႏိုင္ရန္ ၾကိဳတင္ အသိေပး၊ ပညာေပးထားၾကပါတယ္။ ဒီဘယ္လိုေတြမွာ အသုံးျပဳရင္ ဘာေတြ ရႏုိင္တယ္၊ အရြယ္မေရာင္ေသးတဲ့ လူငယ္ေတြကလည္း တားျမစ္website ေတြၾကည့္လာရင္ ဘယ္လိုေတြ လုပ္လာႏိုင္တဲ့အတြက္ အသိပညာေတြေပးထားၾကပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ မၾကာေသးေသာအခ်ိန္ကာလကစၿပီး IT ကို လြဲမွားစြာ အတုခိုး အသုံးျပဳမႈေတြေၾကာင့္ ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ အိေျႏၵသိကၡာက်ဆင္းလာမႈေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ လူတခ်ိဳ႕၏ မိမိကိုယ္က်ိဳးစီးပြားရွာမႈ မ်ားေၾကာင့္ မိန္းကေလးမ်ား၏ အရွက္သိကၡာမ်ားမွာ အထင္ေသးစရာ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ တဘက္သား မိန္းကေလး၏ ဘ၀ကို ထည့္မတြက္ဘဲ ရလာေသာ ေငြေၾကးကို ေပ်ာ္ရႊင္စြာ စား၀င္ႏိုင္မည္ေလာ။ ေလာကႀကီးမွာ ထမင္းတစ္လုပ္ကို ေပ်ာ္ရႊင္စြာ စားႏုိင္ဖို႔ ဆိုတာ အေရးႀကီးပါတယ္။ ထမင္းစားေန႔အခ်ိန္မွာ ပူပင္ေသာက ကင္းစြာ စားႏိုင္မယ္ဆုိရင္ ကံအေကာင္းဆုံး လူသားတစ္ေယာက္ပါ။ ဒီလိုမ်ိဳး တစ္ဘက္သား ဒုကၡေရာက္ၿပီးမွ စားရတဲ့ထမင္းမ်ိဳးဟာ အရသာရွိပါဦးမလား...........စဥ္းစားစရာပါ။ ေနာက္ၿပီး ဒီိိလိုမ်ိဳး တီထြင္မႈမ်ားေၾကာင့္ တခ်ိဳ႕ေသာမိန္းကေလးမ်ားဟာ အတုမခိုးသင့္တာေတြ လိုက္လုပ္ၿပီး လမ္းမွားေတြ ေရာက္ကုန္ၾကပါတယ္။ အင္တာနက္အသုံးျပဳမႈေတြကလည္း လမ္းလြဲကုန္တာေပါ့။ ေနာက္ဆုံးဘယ္လိုအသိေတြ ရသြားလဲဆုိေတာ့ ဒီလိုေတြကိုမွ မၾကည့္ဘူးရင္ ေခတ္မမီေတာ့ဘူးဆိုတာမ်ိဳးေတြ ထင္ၾကပါတယ္။ အသိညဏ္ရင့္က်က္သင့္ေလာက္ေသာ အရြယ္မ်ားသည္လည္း ငါလုပ္သမွ် ေနာက္မွ အတုခိုးမယ့္ လူငယ္ေတြရွိပါေသးလားဆိုတာ ကို ေတြးေစခ်င္ပါတယ္။
အနာဂတ္မွာ အခ်ိန္ကာလမ်ားစြာ ေရွ႕ဆက္ေလွ်ာက္ရဦးမယ့္ လူငယ္မ်ားအေနနဲ႕ မိမိရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္တိုင္းဟာ မိမိအတြက္ မိမိအသိုင္းအ၀ိုင္းအတြက္ အကိ်ဳးျဖစ္ထြန္းသလားဆုိတာေလးေတြ ျပန္သုံးသပ္ေစခ်င္တယ္။ ဒီလိုေျပာေနရေလာက္ေအာင္ ဖူးဖူးဟာ လူႀကီးတစ္ေယာက္လားဆုိတာ??? လည္းမဟုတ္ပါဘူး၊ ကၽြန္မကိုယ္တိုင္ကလည္း လူငယ္တစ္ေယာက္ပါ။ ကၽြန္မစိတ္နဲ႕ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ လုပ္တဲ့အလုပ္တိုင္းဟာ ကိုယ့္အတြက္ ၈၀%ေလာက္ရလဒ္ ျပန္ရမွာ ကၽြန္မလုပ္တဲ့အလုပ္ေတြဟာ အဓိပါယ္ရွိတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္၊ ရလဒ္ဆိုတာ အေကာင္အထည္နဲ႔ ျပန္ရတာရွိသလို စိတ္ညဏ္အားျဖင့္ တန္ဖိုးမျဖတ္ႏိုင္ေအာင္ရတာေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လူငယ္ေတြအေနနဲ႔ အင္တာနက္အသုံးျပဳမႈကအစ က်န္တာေတြအဆုံးေပါ့ေလ.............. ဆိုၾကပါစို႔ အင္တာနက္ကို တစ္နာရီၾကည့္တယ္ပဲဆိုပါစို႔ ၊ ဒီလူငယ္အတြက္ အရင္းဆုံး အရင္းျပဳထားရတာကေတာ့ အခ်ိန္ပဲ ေနာက္ေငြေၾကး၊ ေနာက္ အားထုတ္မႈတစ္ခု၊ အင္တာနက္တစ္နာရီၾကည့္ၿပီးတဲ့ အခါ သူ႕အေနနဲ႔ ရင္းထားရတာေတြအတြက္ တြက္ေခ်ကိုက္ေအာင္ ျပန္သုံးသပ္ေစခ်င္တယ္၊ စီးပြားေရးစကားအရေျပာရင္ေတာ့ အရင္းအႏွီးအေပၚ အျမတ္က်န္ေအာင္မရရင္ေတာ့ အရႈံးနဲ႔ေတြ႕တာပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ့္ဆီမွာ ဘာက်န္ခဲ့လဲ၊ အနည္းဆုံး အသိပညာေလးတစ္ခုေတာ့ က်န္ခဲ့ရင္ သူလုပ္ခဲ့တဲ့ေဆာင္ရြက္မႈဟာ တန္ဖိုးရွိသြားပါၿပီး၊ ဒီလိုမွမဟုတ္ရင္ ရႈံးတဲ့အလုပ္ေတြႀကီးပဲ လုပ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဒီလူငယ္ လူျဖစ္ရႈံးေနလား ? ? ? (စဥ္းစားေပးပါ)

JIT ( Just – in – Time )

JIT ဆိုတာ အခုတေလာ ထုတ္လုပ္မႈလုပ္ငန္းေတြ အမ်ားဆုံးအသုံးျပဳေနၾကတဲ့ စနစ္ပါ။ အရမ္းလည္း စိတ္၀င္စားဖုိ႔ ေကာင္းပါတယ္။ လုပ္ငန္းေတြမွာ အျမတ္ရရွိသင့္သေလာက္တာေတြ၊ ကုန္စည္ဟာ ရွိရမယ့္ ေစ်းႏႈန္းထက္ မ်ားေနတာေတြ ဒါေတြဟာ ဘာေၾကာင့္ ေတြေၾကာင့္လဲ။ ေလလြင့္မႈေတြေၾကာင့္ပါ။ လုပ္ငန္းရဲ႕ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈေတြမွာ ကုန္ၾကမ္းေတြမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ တကယ္အသုံးျပဳရမွာထက္ ပိုၿပီး သုံးမိတာ။ ဒါမွမဟုတ္ရင္ ထုတ္လုပ္မႈျဖစ္စဥ္မွာ အပ်က္အစီးေတြမ်ားတာ၊ ကုန္ၾကမ္းေတြကို မလိုအပ္ဘဲအမ်ားၾကီးကိုင္ေဆာင္ထားလို႔ ေနရာ ပုတ္သြားတာ၊ ေငြေတြအိပ္ေနတာေတြ၊ ပ်က္စီးသြားတာေတြ ၊ ကုန္ေခ်ာေတြကလည္း မွာယူမႈေတြထက္ အမ်ားၾကီးထုတ္မိေတာ့ ဂိုေဒါင္မွာ ပုံေနတာေတြ စသျဖင့္ ျပႆနာေတြ အရႈံးေတြအမ်ားႀကီး ေပၚေပါက္လာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဂ်ပန္လုပ္ငန္းေတြက ဒါကို သတိျပဳမိၿပီး JIT စနစ္ဆိုတာကို တီထြင္လာၾကပါတယ္။ ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ မွန္ကန္တဲ့အခ်ိန္မွာ မွန္ကန္သင့္ေလွ်ာ္တဲ့ ေနရာတြင္ မွန္ကန္စြာ ထုတ္လုပ္ႏိုင္ရန္ ရည္၇ြယ္ပါတယ္။ မွန္ကန္တယ္ဆိုတဲ့ အသုံးဟာ လုပ္ငန္းအတြက္ အျမတ္က်န္ႏိုင္ရတယ္၊ ကုန္စည္ အရည္အေသြးေကာင္းႏိုင္ရမယ္။ လုပ္သားေတြ အဆင္ေျပေစရမယ္။ စရိတ္အသက္သာဆုံး ျဖစ္ေနရမယ္။ ထုတ္လုပ္မႈ ျဖစ္စဥ္ အဆင္ေျပေခ်ာေမြ႕ေနရမယ္။ ကုန္စည္အရည္အေသြး ေကာင္းရမယ္။ အေလ့အလြင့္ လုံး၀မရွိေစရေပါ့။ ဒါေတြကို ဆိုလိုပါတယ္။ဟုတ္ပါတယ္ အေလအလြင္ေတြကို လုံး၀မရွိေအာင္လုပ္ေဆာင္ရပါမယ္။ ဘာေၾကာင့္လည္း ဆိုေတာ့ ဒါေတြဟာ ကုန္စည္ရဲ႕စရိတ္ကို ထပ္တက္ေစတာေတြပါ။ ဥပမာေျပာရရင္ေတာ့ ကုန္ၾကမ္းအမယ္ေတြကို သိုေလာင္တဲ့အခါ ထုတ္လုပ္မႈျဖစ္စဥ္နဲ႔ ေ၀းတဲ့ေနရာမွာထားထာတယ္ဆုိပါစို႔။ ဒါဆိုရင္ သူတို႔ကို ထုတ္လုပ္မႈျဖစ္စဥ္ဆီ သယ္ေဆာင္တဲ့အခါ ေလလြင့္မႈေတြရွိလာမယ္။သယ္လာတာက ၁၀ ဂရမ္၊ ထုတ္လုပ္မႈျဖစ္စဥ္ေရာက္ေတာ့ ၇ ဂရမ္းျဖစ္သြားတာမ်ိဳး၊ ကုန္ေခ်ာေတြ အမ်ားႀကီးထုတ္လုပ္မိတဲ့အခါ ကုန္လက္က်န္ေတြ အမ်ားၾကီးျဖစ္လာမယ္။ ဒါဆိုရင္ မလိုအပ္ဘဲ ထိန္းသိမ္းခေတြ တက္လာမယ္၊ ေငြကလည္း အိပ္လာမယ္။ ေလလြင့္မႈ ျဖစ္ဖို႔မ်ားတယ္၊ ေနာက္ မလုပ္ဘဲ ျပန္ျပန္ျပင္ေနရတာမ်ိဳးေတြေပါ့။

JIT ကို lean production or stockless production လို႕လဲ သိၾကပါတယ္။ အေျခခံသေဘာတရားကေတာ့ order လာမွ လိုအပ္တဲ့ ကုန္ၾကမ္းကို လုိသေလာက္ဘဲမွာမယ္၊ လိုသေလာက္ဘဲထုတ္လုပ္မယ္၊ ျဖစ္စဥ္စီးဆင္းမႈကိုလည္း အခ်ိန္အတုိဆုံးျဖစ္ေအာင္ ျပင္ထားမယ္။ကုန္ၾကမ္းမွာယူတဲ့အခါမွာလည္း တလက္ကိုင္မထားပါဘူး၊ ကုန္ၾကမ္းအမယ္မ်ားစြာေတြကို တမ်ိဳးခ်င္းဆီမွာ အေကာင္းဆုံးအရည္အေသြး ေပးႏိုင္မယ့္ supplier ေတြကို ခ်ိတ္ဆက္ထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လုပ္ငန္းရဲ႕ supply chain ကလည္း ေသခ်ာစီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈေကာင္းဖုိ႔လိုပါတယ္။ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုေတာ့ လိုအပ္တဲ့အခ်ိန္မွာ အရည္အေသြးေကာင္းတဲ့ ကုန္ၾကမ္းေတြ ေႏွာင့္ေႏွးျခင္းမရွိဘဲ စရိတ္သက္သက္သာသာေရာက္လာဖို႔ပါ။ ထုတ္လုပ္မယ့္ေနရာကလည္း စရိတ္သက္သာေနဖို႔လုိပါတယ္။ ကုန္ၾကမ္းအျမန္ရေအာင္လို႔ ကုန္ၾကမ္းရရွိမယ့္ေနရာနဲ႔ အနီးဆုံးမွ ထုတ္လုပ္မႈကို လုပ္မယ္ဆိုရင္လည္း အဲ့ေနရာက လုပ္အားခ အရမ္းေစ်းၾကီးေနမယ့္ေနရာမ်ိဳး ၊ ငွားခေတြ အရမ္းေစ်းႀကီးမယ့္ေနရာမ်ိဳးဆို ဘာမွမထူးပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ right place ျဖစ္ဖို႔လိုပါတယ္။ ထုတ္လုပ္တဲ့အခါ အပ်က္အစီးကို zero defect goal ထားၿပီး စနစ္က်က် လုပ္ေဆာင္ရပါမယ္။ ဒီေနရာမွ ျဖစ္စဥ္စီးဆင္းမႈ၊ အထားအသိုေတြဟာ စနစ္က်ေနဖို႕လုိပါတယ္။အေလအလြင့္ဆိုတဲ့ေနရာမွာ အခ်ိန္၊ လုပ္အားေတြလည္း ပါပါတယ္။ လုပ္အားကိုသုံးတဲ့ေနရာမွာ အနည္းဆုံးေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္သေလာက္ေလွ်ာ့ခ်ရပါလိမ့္မယ္။ သုံးတဲ့ လုပ္သားကလည္း efficient (စြမ္းရည္ျပည့္ျပည့္္လုပ္ႏိုင္ရမယ္) effective (မွန္းထားသေလာက္ ထိထိေရာက္ေရာက္လုပ္ႏိုင္စြမ္းရွိရမယ္) တစ္ေယာက္ဆုိတစ္ေယာက္ တကယ္အသုံးက်စြာ လုပ္ႏိုင္ရပါမယ္။ အခ်ိန္ကိုလည္း တတ္ႏိုင္သမွ် အျမန္ဆုံးျဖစ္ေအာင္ လုပ္ဖို႔လိုပါတယ္။ ေဖာက္သည္လိုအပ္တဲ့အခ်ိန္မွာ အျမန္ဆုံးပို႔ေပးႏိုင္ေအာင္ပါ။ ထုတ္လုပ္မႈျဖစ္စဥ္ကထြက္လာတဲ့ ကုန္ေခ်ာဟာ ေနာက္ထပ္ျပန္ျပင္စရာ မလိုေအာင္ ေသခ်ာဂရုစိုက္ဖို႔လုိပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ျပန္ျပင္ေနရမယ္ဆိုရင္ အခ်ိန္ေတြေရာ၊ စရိတ္ေတြေရာ ထပ္တက္လာမွာပါ။ အရည္အေသြးျပည့္၀တဲ့ ကုန္စည္ထြက္လာရင္ေတာ့ ၀ယ္ယူသူဆီ အျမန္ဆုံး မေႏွာင့္ေႏွးဘဲ ပို႔ေဆာင္ေပးရမွာပါ။
JIT ကို service ၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းေတြမွာ အမ်ားဆုံးအသုံးခ်ၾကပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ စားေသာက္ဆိုင္ေတြမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ ဂ်ပန္ တိုယိုတာကေတာ့ ဒီစနစ္ကို သုံးပါတယ္။သူကပဲ စထြင္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး Airbus A -380 ေလယာဥ္ကို တည္ေဆာက္တဲ့အခါ ဒီစနစ္ကို သုံးတဲ့အတြက္ ေနာက္ဆုံးမွာ အေလအလြင့္ လုံး၀မရွိခဲ့ပါဘူး။ သူကလညး္ ကုန္ၾကမ္းမွာတဲ့အခါ ႏိုင္ငံအစုံကေန အရည္အေသြး ေကာင္းေကာင္းေတြ ခြဲၿပီးမွာယူတယ္လို႔ ၾကားဖူးပါတယ္။
တိုယိုတာကေဖာ္ထုတ္ခဲ့တဲ့ JIT elements ေတြက

1. Stabilize and level the MPS with uniform plant loading
အလုပ္႐ုံတိုင္းမွာ တူညီတဲ့ထုတ္လုပ္မႈကြင္းဆက္ျဖစ္ေနဖို႔လိုပါတယ္။ ဥပမာ စက္႐ုပ္လုပ္မယ္ပဲဆိုပါဆို႔ ျဖစ္စဥ္ကို ဘယ္အစိတ္အပိုင္းၿပီးရင္ ဘယ္အစိတ္အပိုင္းတပ္မလဲဆိုတာ ေသခ်ာျပင္ဆင္ထားရမယ္။ ကိုယ္လုံးၿပီးရင္ လက္ေတြတပ္မွာလား၊ဒါဆို ဒီဘက္က ကိုယ္လုံးေတြ လုပ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ တျခားအလုပ္႐ုံက လက္ေတြ လုပ္ေနရမွာပါ။ တျခားအလုပ္႐ုံေတြကလဲ သက္ဆိုင္ရာအစိတ္အကိုင္းေတြ လုပ္ေနရမွာပါ။ ကိုယ္ထည္ လုပ္တဲ့ ႐ုံက ကိုယ္ထည္ထြက္လာတဲ့အခ်ိန္မွာပဲ လက္လုပ္တဲ့ အလုပ္႐ုံကလညး္ စက္႐ုပ္မွာတပ္ဆင္ဖို႔ လက္ကို ၿပီးေနရပါမယ္။ က်န္အစိတ္အပိုင္းေတြကလည္း အဲ့လိုပါပဲ။ ဒါမွ တပ္ဆင္တဲ့ဌာနမွာ အဆင္သင့္တပ္ဆင္ႏိုင္မယ္။ ဒီလိုမွမဟုတ္ဘဲ အလုပ္႐ုံေတြဟာ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခုကြင္းဆက္မမိဘူးဆိုရင္ တပ္ဆင္တဲ့ဌာနမွာ အလုပ္ေတြ လာပုံသြားလိမ့္မယ္။ ေခါင္းေတြ ကိုယ္ထည္ေတြ ေရာက္ၿပီး လက္ေတြ ေရာက္မလာေသးရင္ စက္႐ုပ္တစ္႐ုပ္ျဖစ္ေအာင္ တပ္ဆင္လို႔မရေသးပါဘူး၊ အဲ့အခါ ျဖစ္စဥ္စီးဆင္းမႈကလည္း ကေမာက္ကမ ျဖစ္လာမယ္။ လုပ္သားေတြကလည္း သူလုပ္လုပ္ရမယ့္အလုပ္မရေသးေတာ့ ဒီအတိုင္းထုိင္ေနရမယ္။ အဲ့အခ်ိန္မွာ အခ်ိန္ေတြ အရမ္းကုန္မယ္။ မလိုလားအပ္တဲ့ ၾကန္႕ၾကာမႈေတြ ျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။

2. Reduce or eliminate setup times
စက္တပ္ဆင္မႈ အခိ်န္ကို ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔လိုပါတယ္။ ကုန္စည္အမ်ိဳးမ်ိဳးအတြက္ သုံးတဲ့စက္က ဒီတစ္ခုပဲဆိုၾကပါစို႔။ကၽြန္မေတြ႔ဖူးပါတယ္။ မိုလ္ေလာင္းတဲ့လုပ္ငန္းေတြမွာပါ။ ကုန္စည္ပုံစံအလိုက္ စက္ကို ျပန္တပ္ဆင္ရပါတယ္။ ဒီိလိုမ်ိဳးကုန္စည္အမယ္တစ္ခုတစ္ခု အၾကားမွာ စက္ျပန္တပ္ဆင္မႈအခ်ိန္ကိုလည္း ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္သေလာက္ ေလွ်ာ့ခ်ရပါမယ္။ ဆိုလိုတာက အျမန္ဆုံးျဖစ္ေအာင္ စီစဥ္ထားရပါမယ္။

3. Reduce lot sizes
တစ္ခါထုတ္လုပ္တဲ့ ပမာဏကလည္း နည္းရင္ ေကာင္းပါတယ္။ ဒါမွလည္း အရည္အေသြးစစ္ဖို႔လည္း လြယ္တယ္။ အေလအလြင့္လည္း နည္းမယ္။ တစ္ခါထုတ္ရင္ နည္းနည္းပဲထုတ္မယ္ဆိုရင္ ကိုယ့္ supplier နဲ႔ ကြင္းဆက္မိၿပီး အေပးအယူတည့္ဖို႔လိုပါတယ္။ ဒါမွ ကုန္ၾကမ္းကို ကို္ယ္လိုသေလာက္ပဲ ယူႏိုင္မွာပါ။

4. Reduce lead times
ထုတ္လုပ္မႈျဖစ္စဥ္မွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ကုန္ေခ်ာ ပို႕ေဆာင္တဲ့အခါပဲ ျဖစ္ျဖစ္ မလိုအပ္ဘဲ ေစာင့္စားရတဲ့အခ်ိန္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်သင့္ပါတယ္။

5. Preventive maintenance
ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားတာ ဘာအရာမဆို အေကာင္းဆုံးပါ။ ပ်က္ခါမွျပင္မယ္ဆိုတာထက္ မပ်က္ခင္ ထိန္းသိမ္းျပင္ဆင္တာအေကာင္းဆုံးပါ။ ပ်က္ခါမွ ျပင္မယ္ဆိုရင္ ပ်က္တဲ့ အခ်ိန္မွာ ၀ယ္လိုအားေတြ အရမ္းေကာင္းတဲ့အခ်ိန္မ်ိဳးဆို လက္လႊတ္ရမွာ အေတာ္ဆုံး႐ႈံးမႈပါ။ ဒါေၾကာင့္ အလုပ္အားတဲ့အခ်ိန္မ်ိဳးေတြမွာ ပ်က္ပ်က္၊ မပ်က္ပ်က္ ႀကိဳတင္စစ္ေဆးထားတာ အေကာင္းဆုံးပါ။

6. Flexible work force
ေဆးမႈတ္အလုပ္သမားက ေဆးမႈတ္တာကလြဲၿပီး က်န္တာ ဘာမွမလုပ္တတ္တာမ်ိဳးမျဖစ္ေစရပါဘူး၊ ၀ရိန္ေဆာ္တဲ့အလုပ္သမားမလာရင္ သူအေနနဲ႔ ၀င္လုပ္လို႔ရေအာင္ နည္းနည္းျဖစ္ျဖစ္ တျခားအလုပ္ေတြကို လုပ္တတ္ေနဖို႔လိုပါတယ္။အဲ့လိုျဖစ္ေအာင္လည္း training ေပးထားဖို႔ လိုပါတယ္။ၾကီးၾကပ္သူမရွိလို႔ ေအာက္ေျခအလုပ္သမားက ဘာဆက္လုပ္ရမွန္းသိေနေသာ္လည္း ဆက္လုပ္ခြင့္ အမိန္႔မရလို႔ ထိုင္ေနတာမ်ိဳးလည္း မျဖစ္ေစရပါဘူး၊ အလုပ္သမားတိုင္းကိုလည္း လုပ္ပိုင္ခြင့္ အထုိက္အေလ်ာက္ ေပးထားရပါမယ္။

7. Require supplier quality assurance and implement a zero defects quality program
ကုန္စည္ဟာ အရည္အေသြးလည္း ျပည့္၀ရမယ္၊ ျဖစ္စဥ္တေလွ်ာက္ ေလလြင့္မႈ လုံး၀မရွိေရးအတြက္ဆုိရင္ ကိုယ့္ supplier နဲ႔ ဆက္ဆံေရးေကာင္းရပါမယ္။ အလုပ္သမားေတြကိုလည္း မွားယြင္းမႈကို သိလိုက္တာနဲ႔ တၿပိဳင္နက္ ေနာက္ထပ္မွားယြင္းဆက္မရွိေအာင္ လုပ္ေနတာကို ရပ္တန္႔ခြင့္ အခြင့္အေရးလည္း ေပးထားရပါမယ္။ အခ်ိန္မီ အမွားျပင္ဆင္ခြင့္ပါ။

8. Small lot (single unit) conveyance
တစ္ဌာနနဲ႔တစ္ဌာန အခ်က္ျပစနစ္ကို သုံးသင့္ပါတယ္။ ( kanban system လို႔လည္း ေခၚပါတယ္။ ဒါကိုေတာ့ ေနာက္ post တစ္ခုအေနနဲ႕ ဆက္လက္ေရးသာပါမည္။)

Eight Quality Management Principles

၁။စားသုံးသူဂ႐ုစိုက္ျခင္း
လုပ္ငန္းမ်ားသည္ ၄င္းတို႔၏ေဖာက္သည္(၀ယ္ယူစားသုံးသူမ်ား)ကို မွီခိုအားထား ေနရသျဖင့္ ထမင္းရွင္ျဖစ္ေသာ ယင္းေဖာက္သည္မ်ားအား နာလည္း ေပးတတ္ဖို႔ရာ အေရးႀကီးသည္။ မိမိေဖာက္သည္ ဘယ္လိုပုံစံမ်ိဳးေလး လိုခ်င္ေနလဲ။ မိမိကုန္စည္ကေရာ သူတို႔လိုအပ္မႈေတြ႔နဲ႔ ျပည့္စုံရဲ႕လား၊ သူတို႔ေက်နပ္မႈရေစရန္ မိမိကုန္စည္ဟာ ဘာေတြလိုအပ္ေနေသးလဲ ဆိုတာေတြကို သိထားေပးရပါမယ္။ စားသုံးသူရဲ႕ ယခုလက္ရွိ သူတို႔လိုအပ္မႈ၊ လိုခ်င္မႈေတြကို သိထား႐ုံသာမက အနာဂတ္မွာလညး္ ၄င္းတုိ႔၏ အၾကိဳက္ေျပာင္းလဲမႈရွိမရွိ၊ မည္သို႔ ေျပာင္းလဲႏိုင္ေသးသည္ကိုလည္း သိထားမယ္ဆိုရင္ မိမိကုန္စည္အရည္အေသြးကို customer requirement နဲ႔ ေသြးဖယ္ျခင္းနည္းကာ ထိန္းသိန္းႏိုင္မည္ ျဖစ္သည္။
၂။ ဦးေဆာင္မႈ
ဦးေဆာင္ဦးရြက္ျပဳသူမ်ားမွလညး္ ကိုယ့္လုပ္ငန္းရဲ႕ လမ္းေၾကာင္း၊ ဘယ္ကို သြားေနတာလဲ။ ဘာျဖစ္ခ်င္တာလဲဆိုတဲ့ ပုံစံေလး ခ်ေပးထားဖို႔လိုပါတယ္။ ဒါေတြကို ကိုယ့္လုပ္ငန္းအတြင္းမွာရွိတဲ့ အလုပ္လုပ္ေနၾကတဲ့ လူေတြနားလည္ထားမွ လုပ္ငန္း၊အဖြဲ႕႔၏ ဦးတည္ခ်က္၊ ရည္မွန္းခ်က္ေအာင္ရာေအာင္ေၾကာင္းအတြက္ ျပည့္၀စြာ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မည္ ျဖစ္သည္။ ဒါေၾကာင့္ leader ေတြအေနနဲ႔ မိမိလုပ္ငန္းဘာလုပ္ခ်င္လဲ ဘယ္သြားမွာလဲ ဆိုတာကို မိမိလက္ေအာက္မွာ တာ၀န္ကိုယ္စီယူေနၾကတဲ့ ၀န္ထမ္းေတြကို နာလည္ေအာင္ ခ်ျပထားသင့္သည္။
၃။ တက္ၾကြစြာပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ေရး
Organization ရဲ႕ ဘယ္ levelကမဆို ေဆာင္ရြက္ေနၾကသူေတြဟာ Organization အတြက္ အေရးၾကီးဆုံးသူေတြပါ။ Organization ကို ေဖာ္ေဆာင္ၾကမယ့္သူေတြ ျဖစ္တဲ့အတြက္ လုပ္ငန္းအတြင္း၊ အျပင္ရွိ လူတိုင္းလူတုိင္းဟာ စိတ္ေရာ ကိုယ္ပါ တက္ၾကြစြာပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ရန္ အေရးႀကီးပါသည္။
၄။ ထုတ္လုပ္မႈ ျဖစ္စဥ္တခုလုံး စြမ္းရည္ျပည့္ေရး
အရည္အေသြးျပည့္၀ေသာ ထုတ္ကုန္ရရွိဖို႔ဆိုရင္ ထုတ္လုပ္မႈျဖစ္စဥ္တေလွ်ာက္ ေခ်ာေခ်ာေမြ႕ေမြ႕ ျဖစ္ေစဖို႔ အေရးၾကီးပါတယ္။ ထုတ္ကုန္ရဲ႕ အရည္အေသြးျပည့္၀ေရး၊ အေလအလြင့္ နည္းပါေရး၊ input ကို efficient ရွိရွိ သုံးႏိုင္ေရးအတြက္ ျဖစ္စဥ္တေလွ်ာက္လုံး ေသခ်ာလည္ပတ္ေစဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြ ေသခ်ာလည္ပတ္ရဲ႕လား၊ သြင္းအားစုေတြ အရည္အေသြးျပည့္၀ရဲ႕လား ဆိုတာ အျမဲ ေသခ်ာေနဖို႔ လိုပါတယ္။
၅။ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ စနစ္ကေရာ ထိေရာက္ရဲ႕လား
မိမိလုပ္ငန္း လည္ပတ္ပုံေတြကေရာ မိမိလုပ္ငန္း ရည္မွန္းခ်က္ေတြကို ျပည့္၀ေအာင္ျမင္လို႔လားဆိုတာ သိထားရပါမယ္။ လိုအပ္မယ္ဆုိရင္ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ စနစ္ကို ေျပာင္းလဲသင့္ေျပာင္းလဲရပါမယ္။ျပဳျပင္သင့္ ျပဳျပင္ရပါမယ္။ ထပ္ထည့္သင့္ရင္ ထည့္ရပါမယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္မႈစနစ္ကေရာ effective ျဖစ္လား efficient ျဖစ္ရဲ႕လား ေသခ်ာျပန္သုံးသပ္ေပးဖို႔ လုိအပ္ပါတယ္။
၆။ စဥ္ဆက္မျပတ္ျမွင့္တင္မႈ
ဒါကေတာ့ အခုလို ျပိဳင္ဆိုင္မႈေတြ စိန္ေခၚေနတဲ့အခ်ိန္မွာ မျဖစ္မေန လုပ္ေဆာင္ရမွာပါ။ မိမိထုတ္ကုန္၊ မိမိလုပ္ငန္း၊ မိမိပန္းတိုင္ကို အျမဲျမွင့္တင္ေပးဖို႔ လိုပါတယ္၊ ဒီေန႕ဟာ မေန႕႔ကထက္ ပိုေကာင္းၿပီး မနက္ျဖန္ဟာ ဒီေန႔ထက္ သာေနရဖို႕ Continual Improvement အျမဲလုပ္ေပးဖို႔ လုိအပ္ပါတယ္။
၇။ လိုအပ္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္
Productနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ marketing ပိုင္းပဲျဖစ္ျဖစ္ ဘယ္ဆုံးျဖတ္ခ်က္မဆို ခ်မွတ္ဖို႔ရာ ခိုင္မာတဲ့သတင္းအခ်က္အလက္ ရရွိေနဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒီလိုသတင္း အခ်က္အလက္ေတြအေပၚ အေျခခံထားတဲ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြဟာ ထိေရာက္မႈွ ရွိမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ မ်က္ေျခမျပတ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ survay ေကာက္တာပဲျဖစ္ျဖစ္ ၊ research လုပ္တာပဲျဖစ္ျဖစ္ အျမဲ သတင္းရယူေနဖို႔ လုိပါတယ္။
၈။ supplierေတြနဲ႔ အက်ိဳးရွိရွိ ဆက္ဆံေနေရး
လုပ္ငန္းနဲ႕ supplierဆိုတာ အျမဲ တစ္ဦးေပၚ တစ္ဦး အျပန္အလွန္ မွီခိုအားထားေနရသူေတြပါ။ လုပ္ငန္းကလည္း input ေတြ raw materialေတြ ထုတ္လုပ္မႈျဖစ္စဥ္မတိုင္မီ အခ်ိန္မွီ ေရာက္ရွိေရး၊ သြင္းအားစုေတြ ကုန္ၾကမး္ေတြ အရည္အေသြးမွန္ကန္ေနေရးအတြက္ supplier ကုိ လွစ္လ်ဴ႐ႈလို႔မရပါဘူး။ သူတို႔နဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီးမွ ေကာင္းမြန္တဲ့ အရည္အေသြးျပည့္၀တဲ့ ထုတ္ကုန္ရမွာျဖစ္တဲ့အတြက္ supplier relationship ကို အထူးဂရုျပဳ အာရုံစိုက္ေပးရပါမယ္။

What is ISO ?

ေစ်းကြက္စီးပြားေရးစနစ္တြင္ ကုန္စည္ႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈမ်ား၏ေစ်းႏႈန္းမ်ားကို ေရာင္းလိုအားႏွင့္ ၀ယ္လိုအားက ဆုံးျဖတ္ေပးတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါဆုိ ကုန္စည္ႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈမ်ား၏ ေစ်းႏႈန္းဟာ စားသုံးသူတို႔၏ ၀ယ္ယူမႈေပၚ မူတည္တာေပါ့။ ၀ယ္လိုအားဆိုတာလညး္ စားသုံးသူေတြက ကုန္စည္ကို ၾကိဳက္ႏွစ္သက္မႈ အရေသာ္လည္းေကာင္း ၊ လိုအပ္မႈအရေသာ္လည္းေကာင္း ၀ယ္ယူသုံးစြဲၾကလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ အရင္တုန္းကေတာ့ ကုန္စည္ေတြကလည္း တမ်ိဳးတမည္သာ ရွိၾကၿပီး ၿပိဳင္ဘက္ကုန္စည္ရွိမႈဆိုတာ ရွားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ နည္းပညာေတြတိုးတက္မႈေတြေၾကာင့္ အၿပိဳင္အဆုိင္ေစ်းကြက္၀င္ေရာက္ ထိုးေဖာက္မႈေတြ မ်က္ျမင္ၾကဳံေတြ႕ လို႔ေနပါသည္။ စားသုံးသူတို႕႔အေနျဖင့္လည္း မရွိလို႔သုံးရတယ္ဆိုတာထက္ ေရြးခ်ယ္ ၀ယ္ယူႏိုင္ခြင့္ေတြ မ်ားလာပါၿပီ။ ဒါဆို ေရာင္းခ်သူဘက္ကလည္း ကိုယ့္ကုန္စည္ စားသုံးသူ ၾကိဳက္ႏွစ္သက္ဖို႔ လိုတာေပါ့ေနာ္။ စားသုံးသူကေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ ဆႏၵ၊ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ ျပည့္၀ေစမည့္ ကုန္စည္မ်ိဳး၊ ၄င္းတုိ႕အတြက္ အဆင္ေျပမယ့္ကုန္စည္မ်ဳိးဆို ေက်ေက်နပ္နပ္၀ယ္ယူမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဆို ထုတ္လုပ္သူေတြ (ေရာင္းခ်သူေတြပါ) ဟာ အရည္အေသြးျပည့္၀တဲ့ ကုန္စည္ႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈေတြကို ျဖည့္ဆည္းေပးႏိုင္မယ္ ဆိုရင္ စားသုံးသူေက်နပ္မႈကို ျပည့္၀ေစရုံသာမက ေက်နပ္သြားတဲ့စားသုံးသူဟာ ကိုယ့္ကုန္စည္ပဲ သစၥာရွိရွိ ၀ယ္ယူမႈ ျဖစ္တန္စြမး္မ်ားတဲ့အတြက္ corporate goal ျဖစ္တဲ႔ PROFIT ရမည့္အျပင္ marker leadership ျဖစ္ဖို႔ တြန္းအားတစ္ခုလည္း ျဖစ္ေစမွာပါ။ ဒါဆို ကုန္စည္ႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈေတြရဲ႕ အရည္အေသြးဟာ စားသုံးသူေတြအတြက္ စိတ္ခ်ရဖို႔ လုပ္ငန္းအေနနဲ႔ အရည္အေသြးထိန္းသိမ္းႏိုင္မႈ (Quality control/management ) ဟာ အခန္းက႑တစ္ခုနဲ႕ထည့္သြင္းလုပ္ေဆာင္ရေတာ့ပါမယ္။
ညတိုင္းTV advertising ေတြမွာ ISO 9000 ရ ????? … စိ္တ္ခ်ယုံၾကည္စြာသုံးစြဲႏိုင္ပါၿပီ ဆိုတာေတြ ၾကားလာရမွာပါ။ ဒါဆို ISO လက္မွတ္ရၿပီဆိုရင္ အဲ့ကုန္စည္ဟာ စားသုံးသူအတြက္ စိတ္ခ်ရၿပီလား၊ အႏၱာရယ္မရွိေတာ့တာလား၊ ဘာေၾကာင့္ အဲ့လို ေျပာႏုိင္ရတာလဲ စဥ္းစားစရာပါ။ ဒါဆို ISO ဆိုတာဘာလဲ၊ ISO ဆုိတာ ? ? ?
ISO – International Organization For Standardization - အဖြဲ႔အစည္းတစ္ခုပါ။ ဆြစ္ဇာလန္မွာ ရုံးစိုက္ပါတယ္။ သူကေတာ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြရဲ႕႔ ကုန္စည္ႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈေတြဟာ စားသုံးသူေတြအတြက္ ဘယ္ေလာက္စိတ္ခ်ႏိုင္မႈရွိသလဲဆိုတာကို သိဖို႔ စံခ်ိန္စံညႊန္းေတြသတ္မွတ္ၿပီး အသိအမွတ္ျပဳလက္မွတ္ထုတ္ေပးတယ္ ဆိုပါေတာ့။ သူမွာ ပညာနယ္အသီးသီးက ကၽြမ္းက်င္အဖြဲ႔ ၁၈၀ ဖြဲ႔ ရွိပါတယ္။ သူ႕ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ Trade လုပ္တဲ့အခါ ကုန္စည္နဲ႔၀န္ေဆာင္မႈေတြ ႏိုင္ငံတကာမွာ စိ္တ္ခ်ယုံၾကည္စြာ ကုန္သြယ္ႏိုင္ေစရန္အျပင္ တီထြင္ဖန္တီးႏိုင္မႈ၊ သိပၸံႏွင့္ နည္းပညာ၊ စီးပြားေရးေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ား ဒီထက္မက ဖြံ႕ျဖိဳးတုိးတက္လာေစရန္ ပို၍ ပူးေပါင္းမႈမ်ား တိုးလားရန္လို႔ ဆိုပါတယ္။

What type of ISO
ISO 9000 series

၁၉၈၇ မွာ ISO 9000 series ကုိ စတင္ထုတ္ျပန္ပါတယ္။သူကေတာ့ ကုန္စည္ထုတ္လုပ္မႈျဖစ္စဥ္တစ္ခုလုံးဟာ စားသုံးသူလိုအပ္မႈေတြကို ျပည့္မီရမယ္ ဒါမွမဟုတ္ သာလြန္ရမယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ၁၉၉၄ မွာ vision ျပန္ေျပာင္းခဲ့ပါတယ္။ ISO 9000 : 1994 က ကုန္စည္ေတြဟာ စားသုံးသူလိုအပ္ခ်က္ကို ျပည့္၀ေစရန္အတြက္ လိုအပ္တဲ့ ၄င္းတို႔ခ်မွတ္ထားေသာ အရည္အေသြးဆိုရာ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို အခ်က္တိုင္းမဟုတ္သည့္တိုင္ သတ္မွတ္ထားေသာ အနည္းဆုံးအခ်က္မ်ား ကိုေတာ့ ျပည္မီေနရပါမယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြကေတာ့ ေယဘုယ်ဆန္ပါတယ္။ ကုန္စည္တမ်ိဳးခ်င္းစီအတြက္ သီးျခားေဖာ္ျပခ်က္မရွိပါဘူး။ ၄င္းတို႔သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ ျပည့္မွီတယ္ဆိုရင္ေတာ့ ကုန္စည္ရဲ႕ အရည္အေသြးဟာ စိတ္ခ်ရေၾကာင္း စားသုံးသူအတြက္ အာမခံေသာအားျဖင့္ certificate ထုတ္ေပးပါတယ္။ ၂၀၀၀ခုႏွစ္ revision ျပန္လုပ္ထားတဲ့ ISO 9000:2000 က 1994 မွာရွိတဲ႔ discrete elements ေတြအစား ကုန္စည္ထုတ္လုပ္မႈprocess cycleအတြက္ လုိအပ္တဲ့ management principles ၈ခ်က္နဲ႔ျပန္လည္ ဖြဲ႔စည္းထားပါတယ္။
9000 series မွာ

9001 - ကုန္စည္ထုတ္လုပ္မႈျဖစ္စဥ္ရွိ ဒီဇိုင္း၊ ထုတ္လုပ္မႈ၊ စက္ကိရိယာတပ္ဆင္တာထိေရာက္မႈ၊ ၀န္ေဆာင္မႈေတြကို စစ္ပါတယ္ (design, manufacturing,installation,service)
9002 – ကုန္ထုန္လုပ္မႈ၊ စက္တပ္ဆင္မႈႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈ ကိုၾကည့္ပါတယ္(production ,installation,service) (* raw material ေတြ စိ္တ္ခ်ရမႈပါပါတယ္ supplier ေတြအထိ ၾကည့္ပါတယ္ )
9003 - ေနာက္ဆုံးကုန္ေခ်ာကိုပဲ ၾကည့္တာပါ။ေေနာက္ဆုံးကုန္ေခ်ာဟာ စားသုံးသူေတြအတြက္ စိတ္ခ်ရသလားဆိုတာကို inspection and testing ပါ လုပ္ၿပီး စစ္ပါတယ္
9004 - သူကေတာ့ အျမင္က်ဥ္းက်ဥ္းပါပဲ။ ထုတ္လုပ္သူအေနနဲ႔ သူ႕လုပ္ငန္းရဲ႕ လုိအပ္ခ်က္ နဲ႔ အခြင့္အလမ္းေတြရယူႏိုင္ယုံသာ လုပ္ငန္းတြင္းကသာ ခ်မွတ္ထားတဲ့ guidelines ေတြျပည့္မွီရင္ ရပါၿပီလို႔ဆိုပါတယ္။
အခုေနာက္ဆုံးကေတာ့ ISO 14000 ပါ ။ ရရွိသူေတြက အနည္းအက်ဥ္းပဲရွိပါတယ္။ ဘာကြာသလဲဆိုေတာ့ environmental ကိုပါ ထည့္စဥ္းစားလာပါတယ္။ environment ကို ဆုိးက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ ဘယ္ေလာက္ထိ ေလွ်ာ့ႏိုင္သလဲ၊ ဥပေဒ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားကို ဘယ္ေလာက္ထိလိုက္နာသလဲဆိုတာကို ၾကည့္ပါတယ္။ ISO 14000 series မွာ
14001 - ကမၻာမည့္သည့္ေနရာတြင္မဆို မည္သည့္Product ႏွင့္မဆို ထုတ္လုပ္ရာတြင္ environment ကို လိုက္ေလ်ာညီေထြႏိုင္မႈကို ၾကည့္ပါတယ္၊ ေယဘူယ်ဆန္ပါတယ္။္
14004 - အေသးစိတ္ပိုက်သြားပါၿပီ ။ operation ေတြဟာ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ ရည္မွန္းခ်က္ေတြ၊ ဦးတည္ခ်က္ေတြ ဘယ္ေလာက္ထည့္စဥ္းစားရမလဲဆိုတာပါလာပါၿပီ။
14020 – labels ေတြ declaration ေတြဟာ နဲ႔ environmental နဲ႔ခ်ိတ္ဆက္ၾကည့္ပါတယ္။
14030 - ထုတ္လုပ္မႈျဖစ္စဥ္ၿပီးသည့္တိုင္ environmental effect နဲ႔ခ်ိတ္ဆက္ၾကည့္ပါတယ္။
14031 - environmental performance သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိ္န္းသိမ္းေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ ဘယ္ေလာက္ထိ ပါ၀င္ႏိုင္သလဲဆိုတာ ၾကည့္ပါတယ္
14040 - environmental goal ေတြကို ဘယ္ေလာက္ထိ ခ်မွတ္ေပးႏိုင္လဲဆိုတာ ၾကည့္ပါတယ္
14062 - environmental goalေတြကို ဘယ္ေလာက္ improve လုပ္ေပးႏိုင္လဲဆိုတာ ၾကည့္ပါတယ္။
ေနာက္ဆုံး 14064 ကေတာ့ greenhouse gas ဖန္လုံအိမ္အာနိသင္ ဘယ္ေလာက္ေလွ်ာ့ႏိုင္သလဲဆိုတာ ၾကည့္ပါတယ္
(* လက္လွမ္းမွီသေလာက္ စုစည္းထားတာပါ၊ ရွိပါေသးတယ္)
ွ.............ISO ရဖုိ႔ Quality ဘယ္လိုထိ္န္းမလဲဆိုတာ ဆက္လက္ၾကိဳးစားေဖာ္ထုတ္ပါဦးမယ္ ..................